Конференция аясында «Мәдениетке мәңгілік із қалдырған тұлға» тақырыптық көрме ашылады.

Конференция жұмысының мақсаты: Өзбекәлі Жәнібековтің қазақ халқының тарихы мен мәдениетін көрнекті зерттеушісі, мәдениеттанушы және қоғам қайраткері ретіндегі көп қырлы қызметін көрсету, сонымен қатар ұлттық мәдени мұраны сақтауға қосқан үлесін ашу, оның адамгершілік, парасаттылық ұстанымдарын жеткізу.

 КОНФЕРЕНЦИЯНЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ: 

• Этнография және ұлттық мәдениет: қазақ халқының материалдық және рухани мұрасын, ұлттық құндылықтарын – өнерін, салт-дәстүрлерін насихаттау және жан-жақты ғылыми зерделеудегі орны.
• Мемлекеттік және қоғамдық қызметі: Қазақстан мәдениетінің ХХ ғ. дамуына қосқан үлесі және жоғары мемлекеттік қызметтердегі қызметі.
• Музей ісі және қалпына келтіру: Қазақстан музейлерінің қалыптасуындағы, тарих және мәдениет ескерткіштерін қорғау және қалпына келтірудегі Ө. Жәнібековтің рөлі.

 Конференция жұмысының секциялары: 

1 СЕКЦИЯ. «ӨЗБЕКӘЛІ ЖӘНІБЕКОВ  –  МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ҚОҒАМ ҚАЙРАТКЕРІ»

• өмір жолы мен тұлғаның қалыптасуы, ғылыми және шығармашылық тәжірибесі;
• қоғам қайраткері ретіндегі тұлғалық феномені және көшбасшылық қасиеттері;
• мемлекеттілік басқару тәжірибесі мен қоғамдық-саяси қызмет ерекшеліктері;
• ұлттық мүдде және мемлекеттік саясатты ұштастырудағы рөлі;
• ұлттық мәдени саясатты қалыптастырудағы бастамалары;
• тарихи-мәдени мұраны сақтау және жаңарту жөніндегі іс-шаралары.

2 СЕКЦИЯ. «ҚАЗАҚ ЭТНОГРАФИЯСЫ ЖӘНЕ МУЗЕЙ ІСІ»

• ұлттық мәдени мұраны сақтаудағы және музей ісіне қосқан үлесі
• ұлттық бірегейлік пен тарихи жадты сақтау
• ұмытылған әдет-ғұрып, дәстүрді қалпына келтірудегі қызметі
• қазақстандық қоғамның рухани дамуының этно-мәдени аспектілері
• ұлттық тарихи-мәдени мұраны сақтау және жаңғырту жолындағы қызметі  

КОНФЕРЕНЦИЯҒА ҚАТЫСУ ШАРТТАРЫ

Конференция қорытындысы бойынша ғылыми мақалалар музейдің MUSEUM.KZ журналында жарық көреді.

Авторлар мақалаларын және қатысу туралы өтінімін электронды түрде museum.kz@mail.ru адресіне 2026 жылдың 20 ақпанына дейін жіберуі қажет.

Мақала жіберілгенде электронды хаттың тақырыбын, бірінші автордың тегі және қатысатын тақырыптық бағыттың нөмірін көрсетіңіз (мысалы: конференция_ Қадыров_2).

Конференцияның жұмыс тілі – қазақ, орыс, ағылшын.

Конференция материалдарын жариялау шарты: мақалалар қойылған талаптарға толық сай болуы қажет.

Конференцияға қатысушыларына ҚР ҰОМ атынан сертификат беріледі.

Өткізу нысаны: офлайн/онлайн.

Өтетін орны: Қазақстан Республикасы Ұлттық орталық музейі

Алматы қ., Самал – 1, 44 үй.

Өтетін күні мен уақыты: 4 наурыз 2026 жыл, сағат 09:00

Байланыс телефондары: 8 (727) 264 49 11;  

E-mail: museum.kz@mail.ru

ҰСЫНЫЛҒАН ФОРМА БОЙЫНША ӨТІНІМ

Аты-жөні (толық) _________________________________________________

Қызмет атқаратын мекеменің толық атауы: ____________________________

Ғылыми дәрежесі (ғылыми атағы): ____________________________________

Лауазымы: _________________________________________________________

Байланыс телефоны: ________________________________________________

Электрондық адресі:__________________________________________________

Факс, E-mail ________________________________________________________

МАҚАЛАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР 

Ұсынылатын мақалалар басқа баспаларда немесе электрондық басылымдарда бұрын жарияланбаған түпнұсқа болып табылуы тиіс.

Мақала электронды түрде қабылданады. Өлшем 14. Қаріп – Times New Roman, қалыпты стиль, бір интервал, жиектері – 2 см.

Талаптарға сәйкес рәсімделген мақала мәтіні электрондық форматта museum.kz@mail.ru электронды поштасына жіберіледі (DOC, DOCX, rtf кеңейтімдерімен).

Талаптарға сәйкес рәсімделмеген мақалалардың қолжазбалары жариялауға қабылданбайды.

Мақалалар мен басқа да материалдар қайтарылмайды.

Қолжазбаның құрылымы мен құрамдас бөліктеріне қойылатын талаптар:

1. ӘОЖ (УДК) (http://udc.biblio.uspu.ru) сол жақта.

2. Ортасындағы жол арқылы мақаланың атауы қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде бас әріптермен, қалың қаріппен орналасады.

3. Автордың (Авторлардың) тегі мен аты-жөні ортасында қазақ, орыс тілінде және транслитерация латын тілінде курсивпен, қалың қаріппен көрсетіледі. Егер бірнеше автор болса, онда Авторлардың тегі,  олардың мақала жазуға қосқан үлесі бойынша келтіріледі, ал негізгі автордың тегі бірінші болып жазылады. (1) және (2) үстіңгі таңбалар аффилиирленген (ұйымның атауы, қаласы, елі) деп белгіленеді. Ал жұлдызша (*) түріндегі үстіңгі таңбамен корреспондент-автор белгіленеді.

4. Орталық бойынша аффилиирленген ұйымның атауы.

5. Аннотация (кем дегенде 150 сөз).Мақаланың мазмұнын, қойылған мәселені және зерттеудің мақсатын ашады, маңызды фактілерді, автордың негізгі дәлелдері мен ұстанымдарын, сондай-ақ жүргізілген зерттеудің нәтижелерін көрсетеді. Аннотацияда мыналардан аулақ болу керек: жұмыстың тақырыбын қайталайтын сөз тіркестері; жалпы сөздер, қосымша кіріспе сөз тіркестері (мысалы, "мақала авторы ақыл-ойды қарастырады"), күрделі грамматикалық конструкциялар; жалпыға белгілі ережелер; тарихнамалық сипаттағы мәліметтер, егер олар жұмыстың негізгі мазмұнын құрмаса, бұрын жарияланған жұмыстардың аттарын көрсетпеңіз.

6. Зерттеу материалдары мен әдістері (кемінде 50 сөз). Зерттеудің дәйектілігі сипатталған, тиісті дереккөздерге сілтемелер берілген.

7. Іздеу жүйелерінде мақаланы индекстеуге ықпал ететін Тірек сөздер (5-тен 10 сөзге дейін). Мақалада зерттеу тақырыбы мен саласын, сөздерді неғұрлым маңызды және дәл сипаттайтын сөздер. Тірек сөздер алфавиттік ретпен емес, маңыздылық дәрежесі бойынша "үтір"тыныс белгісімен бөлінуі керек.

8. Мақала мәтіні (жалпы көлемі-кемінде 5 бет және 1,5 б.т. артық емес). Ұсынылған материал стилистикалық және техникалық тұрғыдан өңделуі керек, қойынды жасалмауы керек және абзацтар бос жолмен бөлінбеуі керек.

9. Мәтіндегі әдебиеттер мен дереккөздерге библиографиялық сілтемелер төртбұрышты жақшада беріледі: автордың аты-жөні жоқ тегі (бір фамилиялықтардың шығармаларынан басқа) немесе қысқартылған атауы (егер басылымда автор болмаса), үтір арқылы шыққан жылы; бетке сілтеме, сурет және т.б. [Қозыбаев, 1992: 77; Абылхожин, 2020: 22]. Егер мақалалар немесе архив материалдар жинағына сілтеме берілсе, автордың тегінің орнына жинақтың жауапты редакторының (немесе құрастырушысының) тегін көрсетуге болады. Екі автор бірлесіп жазған мақалаларға немесе кітаптарға сілтеме жасағанда екі автор да көрсетіледі [Қозыбаев, Белан, 1993: 17]. Үш немесе одан да көп авторлар бірлесіп жазған мақалаларға немесе кітаптарға сілтеме жасағанда бірінші автордың тегін көрсетіп, "және т.б." деп жазу керек [Нұрпейіс және т. б., 2011: 87]. Архив көздері толық ашылмайды, тек істің нөмірі мен парағы көрсетіледі (ҚР ПА, 2243: 35). Сол жылы жарияланған бір автордың шығармаларына сілтеме жасағанда, басылым жылында «а», «б» әріптерін қосу арқылы туындыларды ажырату керек [Атығаев, 2020a: 15] [Атығаев, 2020б: 22]. Электрондық ресурстарға сілтеме жасау кезінде электрондық ресурстарға арналған материалдардың белгіленуін [Электрондық ресурс], сондай-ақ Интернет желісіндегі құжатқа жүгіну мекенжайы мен күнін көрсету қажет (Белоус, 2006: http://www.tverlingua.by.ru/archive/005/5_3_1.htm; келу күні: кк.мм. ж.)

Суреттерге сілтемелер жақшада беріледі, суреттегі заттың орны курсивпен көрсетіледі: (сурет. 1, 2; 2, 1). Суреттер немесе кестелер көлемі мақаланың 1/3 бөлігінен аспауы керек.

10. Әдебиеттер тізімі алфавиттік тәртіппен (автордың тегі мен аты-жөні, жұмыс атауы, орны, баспасы, шыққан жылы, беттері) түпнұсқа тілінде жасалады. Алдымен кириллицада, содан кейін латын тілінде (ағылшын, неміс, француз және т.б.). Библиографиялық тізім тым ұзақ болмауы керек (50-ден аспауы керек), автордың (авторлардың) өз жұмыстарына сілтемелер 20% - дан аспауы керек. Мақаланың соңында қабылданған қысқартулардың тізімін көрсету қажет.

Ағылшын тіліндегі әдебиеттер тізімі (References) – орыс тіліндегі сілтемелердің транслитерацияланған және ағылшын тіліндегі бөліктерінің тіркесімі.

11.Қазақ, орыс және ағылшын тілдеріндегі автор (авторлар) туралы мәліметтер: Т.А.Ә. (толық аты-жөні), ғылыми дәрежесі, ғылыми атағы, атқаратын лауазымы, жұмыс орны, ұйымның мекенжайы, қаласы, елі, ORCID ID сілтемесі. E-mail.

РӘСІМДЕУ ҮЛГІСІ:

ӘОЖ 069 (091)

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ МЕМЛЕКЕТТІК ОРТАЛЫҚ МУЗЕЙІНІҢ ТАРИХИ БЕЛЕСТЕРІ

Р.Е. Харипова¹, Е.А. Джасыбаев²

ҚР Мемлекеттік орталық музейі

Аңдатпа. Еліміздің ең ірі мәдениет мекемелерінің бірі Қазақстан Республикасы  Мемлекеттік орталық  музейінің тарихы 200 жылға жақындады.  Музейдің қалыптасу тарихы ХІХ ғасырдың 30-жылдарынан бастау алады және оның дамуында түрлі кезеңдер болды. Сенімді дерек көздер негізінде зерттеушілер музейдің қалыптасуы мен қызмет ету кезеңдері тарихын бірнеше мәрте қарастырса да, жаңадан анықталған архивтік материалдар аясында музей тарихына қатысты белгілі бір түзетулер мен толықтырулар енгізуге болады. Мақалада авторлар Қазақстанның Мемлекеттік орталық музейі тарихындағы негізгі белестерді қарастырады. Музей тарихын төрт кезеңге бөліп, авторлар әр кезеңнің басты оқиғаларына назар аударады.

Материалдар мен зерттеу әдістері: ҚР Орталық мемлекеттік архиві, ҚР Орталық мемлекеттік ғылыми-техникалық құжаттама архиві, ҚР Мемлекеттік орталық  музейі, Орынбор облысының мемлекеттік архиві материалдары,  ғылыми жарияланымдар.

Жұмыс барысында Қазақстан Орталық музейінің қалыптасуы мен дамуындағы оқиғалардың шежіресін ашып көрсететін классикалық әдіснамалық мүмкіндіктер жиынтығы пайдаланылды. Олардың ішінде тарихшылдық принципіне негізделген белгілі тарихи-генетикалық әдіс қолданылды. Тарихи-салыстырмалы әдісті жүйелік тәсілмен ұштастырып қолдану аналогиялар мен айырмашылықтар арқылы ұлттық тарихтың белгілі бір кезеңінің жағдайында музейдің тарихи келбетін сипаттауға, оның изоморфизм деңгейіндегі дәйекті дамуының тұтастық дәрежесін анықтауға мүмкіндік берді. Өзектендіру әдісіне сүйене, Орталық музейдің қор жинақтарының қалыптасуы мен музей қызметін қарастыру призмасы арқылы Қазақстанның музейлік әлеуетінің дамуымен байланысты тарихи құбылыстарды болжау мүмкіндігі анықталды. Орталық музейдің тарихи белестерін қарастыру кезінде архивтік құжаттамалық материалдарды пайдалану, нақты аналитикалық мәселе бойынша әртүрлі тарихи деректермен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін контент-анализ әдісін кеңінен қолдануды қажет етті .

Тірек сөздер: музейтану, Орталық мемлекеттік музей, музей қоры,коллекциялар, музей заты, жәдігер, экспозиция.

ӘДЕБИЕТ

Алимбай Н. Центральный государственный музей Республики Казахстана: краткий исторический экскурс, структурные преобразования, проблемы // Труды Центрального музея. Алматы, 2004. С. 11-18.

Алимбай Н., Ермекбаев Ж., Ибраева А. Головной музей страны: краткий экскурс в историческое прошлое и современность // Центральный государственный музей Республики Казахстан. Фотоальбом. Алматы, 2009. С. 20-29.

Архив и музей при Оренбургской ученой архивной комиссии // Оренбургская газета. 24 марта 1910, № 66.

Ермекбаева А.Ш., Алимбай Н.А., Смагулов Б.К.Оренбургский период в истории Центрального государственного музея Республики Казахстан (1831–1929) // Вестник КИГИ РАН, «Oriental Studies (Elista)». Том 15. №3 (2022). С. 436-450.

Жиренчин А.М. Из истории Центрального музея Казахстана // Вестник Академии наук Казахской ССР. 1947. № 8. С. 58-61.

Жиренчин А.М. Научно-исследовательская работа краеведческих музеев Казахстана // Абусагит Жиренчин: избранные труды. Алматы, 2003. С. 323-343.

Ибраева А.Ғ. Қазақстандағы музей ісі: қалыптасуы мен дамуының тарихи тәжірибесі (1831-2006 жж.): Тарих ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты (07.00.02). / Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық ун-ті. Астана, 2010. 47 б.

REFERENCES

AlimbaiN. Centralnyi gosudarstvennyi muzei Respubliki Kazakhstana: kratkii istoricheskii ekskurs, strukturnye preobrazovaniya, problemy // Trudy Central'nogo muzeya. Almaty, 2004, рр. 11-18. (In Russian)

Alimbai N., Ermekbaev ZH., Ibraeva A. Golovnoi muzei strany: kratkii ekskurs v istoricheskoe proshloe i sovremennost' // Central'nyi gosudarstvennyi muzei Respubliki Kazakhstan. Fotoal'bom. Almaty, 2009, рр. 20-29. (In Russian)

Arhiv i muzei pri Orenburgskoi uchenoi arhivnoi komissii // Orenburgskaya gazeta. 24 marta 1910, № 66. (In Russian)

Ermekbaeva A.SH., Alimbai N.A., Smagulov B.K. Orenburgskii period v istorii Central'nogo gosudarstvennogo muzeya Respubliki Kazakhstan (1831–1929) // Vestnik KIGI RAN, «Oriental Studies (Elista)». Tom 15. №3 (2022), рр. 436-450. (In Russian)

Zhirenchin A.M. Iz istorii Central'nogo muzeya Kazakhstana // Vestnik Akademii nauk Kazakhskoi SSR. 1947. № 8, рр. 58-61. (In Russian)

Zhirenchin A.M. Nauchno-issledovatel'skaya rabota kraevedcheskih muzeev Kazakhstana // Abusagit Zhirenchin: izbrannye trudy. Almaty, 2003, рр. 323-343. (In Russian)

Ibraeva A.G. Khazakhstandagy muzei іsі: khalyptasuy men damuynyn tarihi tazhіribesі (1831-2006 zhzh.): Tarih gylymdarynyn doktory gylymi darezhesіn alu ushіn daiyndalgan dissertaciyanyn avtoreferaty (07.00.02). / L.N. Gumilev atyndagy Euraziya ulttykh un-tі. Astana, 2010. 47 р. (In Kazakh)

Авторлар туралы мәлімет: ФИО – жұмыс орны, лауазымы (индекс, жұмыс мекенжайы, мемлекет), ғылыми дәрежесі, ғылыми атағы. ОРСИД, Е-mail: ______________________________

ФИО – жұмыс орны, лауазымы (индекс, жұмыс мекенжайы, мемлекет), ғылыми дәрежесі, ғылыми атағы. ОРСИД, Е-mail: ________________________________________________________

Сведения об авторах: ФИО – должность, наименование места работы (индекс, адрес места работы, страна), ученая степень, ученое звание.   ОРСИД, Е-mail: ___________________________

ФИО – должность, наименование места работы (индекс, адрес места работы, страна), ученая степень, ученое звание.   ОРСИД, Е-mail: ________________________________________________

Information about the authors:Full name – position, name of place of work (zip code, address of place of work, country), academic degree, academic title.   ORSID,  E-mail: ______________________